Nhạc cụ bộ dây


Nhạc cụ bộ gỗ


Nhạc cụ bộ gõ


Nhạc cụ bộ đồng


Nhạc cụ loại khác


Loại giọng hát

Bassoon (Fagott)

Anh: Bassoon; Pháp: Basson; Đức: Fagott; Ý: Fagotto; TBN: Fagot; phiên âm tiếng Việt: Bát-xông hay Pha-gốt

Kèn basson là nhạc cụ hơi, sử dụng dăm kép giống kèn oboe. Basson có nguồn gốc từ thời xa xưa, tổ tiên của nó cũng thuộc dòng họ tiêu, sáo, nhưng là loại ống tiêu đặc biệt, dài gần 3 mét.

Đến thế kỷ XVI, người ta thấy loại ống tiêu trầm dài quá khổ này thật bất tiện nên ở nhiều nước như Đức, Pháp, Italia đã bắt đầu hàng loạt cuộc thể nghiệm cải tiến. Cho đến thế kỷ XVIII, kèn basson đã có hình dạng như bây giờ, khác chăng nữa chỉ về một số chi tiết. Người có công lao lớn nhất trong việc cải tiến kèn basson là nghệ sĩ chơi kèn basson nổi tiếng người Đức Carl Almenrender. Ông phối hợp với người thợ làm nhạc cụ Adam Herkel nghiên cứu ròng rã 11 năm và cuối cùng đã chế tạo ra kèn basson với hệ thống kết cấu như ngày nay. Năm 1831 hai ông lập xưởng chế tạo kèn basson Herkel tồn tại cho đến tận bây giờ.

Ban đầu, các nhạc sĩ lớn của thế kỷ XVIII như Bach, Haendel chưa chú ý đến kèn basson, vẫn chủ yếu dùng basson làm bè trầm cho toàn dàn nhạc. Chỉ đến các nhạc sĩ thuộc trường phái cổ điển Vienne như Haydn và Mozart kèn basson mới được sử dụng làm phần trầm cho riêng bộ gỗ của dàn nhạc, trao cho basson những đoạn solo, dùng basson dạo đầu cho cả 1 chương nhạc, thường là chương menuet. Mozart đã sáng tác 2 bản concerto cho basson và dàn nhạc, trong đó bản giọng Si giáng trưởng rất nổi tiếng.

Kèn basson là nhạc cụ có âm trầm nhất trong số các đàn, kèn tham gia nhạc thính phòng. Ở âm khu trầm và âm khu trung, âm thanh của basson giống tiếng đàn cello hoặc kèn cor, và khi lên âm khu cao, basson rất giống giọng hát con người, với đôi chút màu sắc nỉ non, than vãn. Basson có thể diễn tấu những đoạn nhạc du dương, trữ tình, làm cho người ta yêu thích vì tính diễn cảm phong phú và vẻ đẹp của âm thanh, hoặc những đoạn nhạc mang tiếng hài hước, thậm chí kệch cỡm, như tiếng nói của 1 người thích đùa, thích châm chọc. Nó cũng có thể diễn tả tính chất bi thảm, ảm đạm, gây ấn tượng sâu sắc cho người nghe, chẳng hạn nhạc sĩ Nga Glinka dùng kèn basson đi cùng với bài hát của vai Gorislava để miêu tả nỗi bi thương, buồn thảm trong vở opera Ruslan and Ludmila.

Các hãng sản xuất kèn basson nổi tiếng nhất cho đến nay vẫn là hãng Herkel của Đức và các hãng Buffet, Crampon hoặc Cabar của Pháp.

TS.Vũ Tự Lân


View: 2927  -  Nguồn:  -  Cập nhật lần cuối: 01:38 27/03/2015  -  Quay lại
© Trang thông tin âm nhạc cổ điển do Bút nhóm nhaccodien.info xây dựng.
® Ghi rõ nguồn "nhaccodien.info" khi phát hành lại thông tin từ website này.                                Thiết kế: Lê Long - Code: Kal Kally