Pablo de Sarasate và những bản tình ca Tây Ban Nha

 

Có những nhà phê bình đã tuyên bố rằng, chính phong cách giao tiếp xã hội rất hào hoa, lịch lãm của de Sarasate là nhân tố quan trọng đem lại cho ông sự thành công, giàu có và rất nhiều người hâm mộ. Tôi thì nghĩ rằng, điều này không chính xác cho lắm. Có một câu chuyện rất hay về Niccolo Paganini, khi một người đánh xe ngựa cứ khăng khăng đòi Paganini phải trả số tiền công nhiều gấp bốn lần bình thường với lý do là chỉ cần chơi với một dây đàn ông vẫn có thể kiếm được rất nhiều tiền từ khán giả, Paganini đã trả lời người đánh xe: “Anh bạn, tôi sẽ trả số tiền đó cho anh nếu anh có thể chở tôi bằng chiếc xe ngựa chỉ có một bánh” . Và cũng giống như Paganini, theo tôi, tất cả những gì de Sarasate có được đều hoàn toàn là nhờ vào tài năng violin xuất chúng của ông. Bằng chứng là, ngày nay, trên thế giới này, vẫn còn có vô số người yêu thích de Sarasate, đặc biệt là các cô gái. Gạt qua một bên chủ nghĩa phê bình, tôi có thể quả quyết rằng, âm nhạc của Pablo de Sarasate thực có ảnh hưởng sâu sắc đến những cảm nhận của phụ nữ. Nghe đâu, cây đàn Stradivarius làm năm 1724 mà Sarasate truyền lại cho nhạc viện Paris chính là cây đàn Nữ bá tước lừng danh mà ông đã được tặng, một món quà thể hiện rất đậm nét tình cảm mà giới phụ nữ hâm mộ đã dành cho ông.
 
Các nhà phê bình có lẽ chỉ hơi đúng khi nói rằng âm nhạc của de Sarasate thiếu mức độ sâu sắc và tính chất tư tưởng, nội dung cũng không được phong phú cho lắm. Nhưng, việc nói ra điều này cũng không làm ảnh hưởng nhiều đến hình ảnh của ông. Các sáng tác của de Sarasate chỉ nhằm mục đích phục vụ việc biểu diễn của ông. Và nếu đặt de Sarasate vào thế giới của những người du mục Gypsy thì có lẽ ông là nhà soạn nhạc vĩ đại nhất.

Âm nhạc của ông thực sự là tâm hồn của dân tộc Gypsy, và cũng thực sự là vẻ đẹp của nền âm nhạc dân tộc ở Tây Ban Nha. Nó mang những tâm trạng u buồn đặc trưng, giống như những nỗi buồn tình yêu, đầy chất thi vị, đằm thắm. Nó mang những cảm xúc khi thì ngọt ngào đắm đuối, khi lại sôi nổi nồng nhiệt. Nó mang tình yêu đối với sự tự do và cả sự tự do đối với tình yêu, giống như hình ảnh của cô gái Carmen trong vở nhạc kịch cùng tên của Merime và Bizet. Tôi nghĩ rằng, sở dĩ âm nhạc Tây Ban Nha của de Sarasate có thể giàu sức quyến rũ đến vậy là bởi vì nó đã chứa đựng những niềm khát khao chân thành nhất của trái tim con người.
 
Tác phẩm nổi tiếng và phổ biến nhất của de Sarasate có lẽ là Zigunerweisen, được sáng tác năm 1878 và cùng năm đó được biểu diễn lần đầu ở Leipzig. Âm nhạc có sự dựa trên vũ điệu dân gian csardas của người Hungary nhưng nội dung chính vẫn là âm nhạc Gypsy. Theo tiếng Đức, Ziguner nghĩa là Gypsy còn weisen nghĩa là giai điệu. Tác phẩm gồm bốn khúc nhạc nhưng được chia thành hai phần. Việc chia thành hai phần này được căn cứ vào sự khác biệt và tương phản giữa nhịp độ, hình thức, nội dung và diễn biến cảm xúc. Tuy nhiên cả hai phần, một nhanh, một chậm này lại có được sự thống nhất với nhau để tạo nên một bản nhạc cực kỳ hoàn chỉnh. Người ta chắc chắn sẽ có cảm giác hẫng hụt khi chỉ nghe một trong hai phần đó. Phần thứ nhất gồm ba khúc nhạc, khúc mở đầu mang đầy cảm xúc mãnh liệt và quả cảm, ở đây, theo tôi, yếu tố kỹ thuật và yếu tố tình cảm khi trình diễn nhất thiết phải hòa vào làm một. Nhạc tố ở khúc thứ nhất này có thể làm rung động trạng thái tâm lý của bất cứ con người nào. Khúc nhạc thứ hai giống như một hành trình du mục gian truân, với nỗi buồn của sự cô đơn, trống trải đến mức quặn đau trong lòng. Khúc nhạc thứ ba, có thể coi như một khúc intermerzo với vẻ đẹp của sự trữ tình nhưng vẫn mang một nỗi bi thương dai dẳng. Khúc nhạc thứ tư, tạo thành phần thứ hai, được lấy hình thức là Allegro molto vivace, âm nhạc tạo ra cảm giác bất ngờ đầy thú vị qua những hợp âm mạnh mẽ và nồng nhiệt của dàn nhạc. Đàn violin, với những kỹ thuật đỉnh cao, chuyển động rất nhanh trên dây E tạo ra những tiếng chim hót réo rắt. Âm nhạc đầy sức sống và giàu màu sắc với những điệu nhảy Gypsy lôi cuốn. Tiếng búng dây của đàn violin hòa vào những âm điệu của dồn dập của dàn nhạc, và rồi tất cả đi đến những nốt nhạc cuối cùng, xóa đi hình ảnh dai dẳng của những nỗi buồn ở phần thứ nhất.

Pablo de Sarasate để lại khoảng 54 tác phẩm (theo những gì người ta ghi nhận được), tất cả đều xứng đáng được gọi là những bản tình ca Tây Ban Nha, những tác phẩm đã làm đẹp thêm cho nền âm nhạc dân tộc của xứ sở đấu bò tót này. Nhiều tuyệt tác rất được yêu thích phải kể đến ở đây như Navarra, New Fantasy on Faust, Zapateado, Introduction et tarantelle, Serenata Andaluza, Romanza Andaluza…

Pablo de Sarasate đã không bao giờ lấy vợ, theo tôi, đó là một quyết định hợp tình hợp lý. Cuộc đời và âm nhạc của ông đâu chỉ dành cho duy nhất một người phụ nữ.
 
Trần Trung Dũng (nhaccodien.info)

View: 3032  -  Nguồn: nhaccodien.info  -  Cập nhật lần cuối: 09:55 15/05/2010  -  Quay lại
Bài mới cập nhật


© Trang thông tin âm nhạc cổ điển do Bút nhóm nhaccodien.info xây dựng.
® Ghi rõ nguồn "nhaccodien.info" khi phát hành lại thông tin từ website này.                                Thiết kế: Lê Long - Code: Kal Kally