Ngũ tấu piano No. 2 giọng La trưởng, Op. 81

 

Tác giả: Antonin Dvorak
Thời gian sáng tác: từ tháng 8 đến tháng 10 năm 1887
Công diễn lần đầu: ngày 6 tháng 1 năm 1888 tại Prague
Độ dài: khoảng 40 phút
Tổng phổ: violin 1, violin 2, viola, cello, piano

Tác phẩm có 4 chương:
I - Allegro ma non tanto
II - Dumka. Andante con moto
III – Scherzo (Furiant). Molto vivace
IV - Finale. Allegro
 
Antonin Dvorak viết 2 bản ngũ tấu piano, đều ở giọng La trưởng: bản đầu tiên (Op. 5) vào năm 1872 khi ông 31 tuổi và bản thứ 2 (Op. 81) vào khoảng từ tháng 8 đến tháng 10 năm 1887, hai năm trước khi ông viết bản giao hưởng số 8. Bản ngũ tấu piano thứ 2 này được biểu diễn lần đầu vào ngày mùng 6 tháng 1 năm 1888 tại Prague. Đây là một trong những tác phẩm đặc trưng và thành công nhất trong số những tác phẩm thính phòng của Dvorak và nó hoàn toàn có thể sánh vai với những bản ngũ tấu piano của Schumann, Brahms dù rằng không phổ thông bằng.
 
Nét đặc trưng của chương 1 (và ở một phạm vi nhỏ hơn ở chương 2 và 3) là cách mà những ý tưởng của chủ đề đầu tiên được thay đổi – một cách thường xuyên – lại phù hợp với những khung cảnh khác nhau. Có thể lấy ngay ví dụ, hình thức cơ bản của chủ đề 1 bắt đầu được vang lên bằng cây đàn cello, một chủ đề trầm buồn ảm đạm và dứt khoát, nhưng ngay lập tức trở nên sôi nổi, mạnh mẽ khi có sự xuất hiện của những nhạc cụ khác (ngay lúc đó quãng đầu tiên được mở rộng từ quãng 4 tăng thành quãng 8) và chỉ trở lại chất trữ tình xa xăm sau khi cả 5 nhạc cụ cùng hòa tấu. Còn ở chủ đề 2, nét nhạc được vang lên trên những nét lướt lấp lánh của cây đàn viola. Những chủ đề đối chọi nhau được lan rộng rồi hòa hợp trở lại. Và rồi tất cả được tóm tắt lại bằng những biến tấu rất khéo léo trong cách xử lý, cấu thành bằng cách rút ngắn phần mở đầu trong một coda tưng bừng.

Chương 2 chậm (ở giọng Pha thăng thứ) theo phong cách một Dumka, cách mà Dvorak thường dùng để tạo sự khác biệt mà điển hình là sự chia đoạn một cách rất tự nhiên và bất ngờ thay đổi nhịp điệu. Chương này có hình thức rondo (ABACABA). “A” là một chủ đề buồn trên đàn dây với giai điệu khác 1 quãng 8 so với piano, được bố trí trên những câu nhạc đầy khao khát của cây đàn piano, được tiếp thêm sức mạnh từ chủ đề “C” (Vivace); “B” (Un pochettino più mosso) là những giai điệu đẹp được 2 cây đàn violin song tấu trên phần đệm pizzicato say đắm của viola và cello.

Dù rằng Dvorak đã viết trong tiêu đề của chương, nhưng chương 3 Scherzo không hẳn là một Furiant (một điệu nhẩy của đất nước Czech) thực sự (vì phải có sự tương phản của nhịp 2/4 và 3/4) mà giống với một bản waltz nhanh – theo phong cách của Schubert. Lại một lần nữa, chủ đề được trình bày liên tục rất thú vị trên từng cây đàn.

Chương cuối, là một sonata-rondo sôi nổi, với sự mở đầu ngắn gọn được nối tiếp bằng sự đỏm dáng trên những nốt móc kép tạo nên sự cân bằng giữa các phần. Một thành công đặc biệt là nét lướt fugato căng thẳng trong phần phát triển của chương. Âm nhạc của chương trở nên trầm tĩnh hơn trước khi 5 nhạc cụ bay bướm, bừng sáng, kết thúc trong sự hân hoan.
 
Cobeo (nhaccodien.info) tổng hợp

View: 3298  -  Nguồn: nhaccodien.info  -  Cập nhật lần cuối: 09:41 12/01/2011  -  Quay lại
Bài mới cập nhật


© Trang thông tin âm nhạc cổ điển do Bút nhóm nhaccodien.info xây dựng.
® Ghi rõ nguồn "nhaccodien.info" khi phát hành lại thông tin từ website này.                                Thiết kế: Lê Long - Code: Kal Kally