Thaïs

 

Âm nhạc: Jules Massenet
Libretto: Louis Gallet dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Anatole France.
Công diễn lần đầu: tại Opéra, Paris vào ngày 16 tháng 3 năm 1894.
 
Nhân vật: Loại giọng
Thaïs (kỹ nữ): Soprano
Athanaël (tu sĩ): Baritone
Nicias (nhà quý tộc): Tenor
Palémon (tu sĩ lãnh đạo giáo phái Cenobite): Bass
Albine (bà sơ trưởng tu viện): Mezzo-soprano
Crobyle (hầu gái của Nicias): Soprano
Myrtale (hầu gái của Nicias): Mezzo-soprano
 
Tóm tắt nội dung
 
Màn I
Cảnh 1: Sa mạc Thebaid, ngôi đền của những tu sĩ giáo phái Cenobite bên bờ sông Nile. Palemon là giáo sĩ đứng đầu. Các tu sĩ chuẩn bị về nghỉ và đang ăn bữa tối. Mọi người đều đợi Athanael, một tu sĩ có triển vọng sẽ theo bước Palemon làm người lãnh đạo giáo phái. Athanael quay về, mệt mỏi và buồn bã. Ông nói rằng Alexandria, thành phố quê hương của ông đang chìm trong một lối sống sa đọa và đồi trụy, tất cả do Thais, một kỹ nữ, đứng đầu giáo phái Venus gây ra. Athanael công nhận thời trẻ từng bị Thais quyến rũ nhưng đã tìm đến niềm tin nơi tôn giáo, và nay muốn tìm cách chinh phục Thais bằng tôn giáo. Palemon chỉ khuyên Athanael hãy tránh xa những "người trần thế". Đêm tối buông xuống. Các giáo sĩ về phòng ngủ. Athanael có một giấc mơ: Đó là nhà hát thành Alexandria. Thais đang diễn những hình ảnh về những cuộc tình của Venus. Đến đoạn cao trào, Thais trút bỏ hết quần áo trên sân khấu. Athanael choàng tỉnh, quyết tâm sẽ trở lại Alexandria để tìm cách chinh phục Thais bằng tôn giáo. Palemon nhắc lại lời khuyên của mình cho Athanael nhưng Athanael kiên quyết ra đi.

Cảnh 2: Một biệt thự lộng lẫy bên bờ biển Alexandria. Đó là nhà của Nicias, bạn học cũ của Athanael, nay đã trở thành một quí tộc trẻ tuổi. Một người gác cổng, nhìn thấy Athanael, định đuổi ông đi, nhưng trước sắc mặt và cử chỉ của Athanael, anh ta bước vào để báo cho Nicias. Nicias xuất hiện cùng với hai người hầu gái là Crobyle và Myrtale. Nicias vui mừng được gặp lại Athanael. Athanael hỏi Nicias về Thais và câu trả lời của Nicias nhiều hơn so với những gì Athanael cần : Nicias vừa tiêu một khoản tiền rất lớn chỉ để "mua" Thais trong 1 tuần và hôm nay là ngày cuối cùng của "cuộc tình" này. Athanael xin Nicias cải trang cho mình để mình có thể dự buổi tiệc của Nicias và Thais. Crobyle và Myrtale mặc một bộ trang phục lễ hội cho Athanael. Athanael nhắm mắt trước 2 người hầu gái xinh đẹp, Nicias mỉa mai ông, khuyên Athanael nên biết chiêm ngưỡng những cô gái đẹp khi tuổi già còn chưa tới. Thais đến cùng đoàn tùy tùng và ngồi xuống với Nicias. Thais để ý ngay đến Athanael (cải trang), một người thị chưa từng nhìn thấy và có vẻ không để ý gì đến thị. Thais chuẩn bị biểu diễn, trêu chọc Athanael. Thais bắt đầu thoát y, giống hệt những hình ảnh Athanael nhìn thấy trong giấc mơ của mình. Quá ghê tởm, Athanael nói với Thais rằng ông sẽ nói chuyện với thị sau buổi diễn rồi chạy trốn trong tiếng cười mỉa mai của mọi người.

Màn II
Cảnh 1: Sau buổi biểu diễn, Thais quay về phòng riêng, trong một gian phòng Nicias đã thu xếp cho thị. Thais bộc lộ một sự chán chường với những "khán giả" của mình, nhìn vào gương và cầu xin thần vệ nữ đừng bao giờ làm thị phải già đi. Athanael xuất hiện, đối mặt với Thais. Một loạt kỉ niệm cũ tràn đầy trong Athanael và ông cầu nguyện mình sẽ không bị sắc đẹp của Thais lôi cuốn. Athanael thuyết giáo Thais một hồi về "thứ tình yêu thiêng liêng" của tôn giáo nhưng Thais không hề rung động. Đến khi Athanael nói rằng thứ tình yêu đó sẽ đem đến cuộc sống vĩnh cửu, Thais bỗng thay đổi và xúc động mãnh liệt. Athanael xé bỏ xiêm y cải trang và hiện nguyên hình là một tu sĩ dòng Cenobite. Ông nguyền rủa Thais vì những tội lỗi của cô. Thais run sợ, xin Athanael hãy tha thứ cho mình và không còn để ý đến giọng của Nicias đang gọi mình nữa. Nhưng đến khi Athanael yêu cầu cô đi theo mình và từ bỏ cuộc sống tội lỗi, Thais tìm cách chống đối và cười nhạo Athanael. Những tiếng cười của Thais nhanh chóng biến thành tiếng khóc và cô ngã gục. Athanael chỉ nói sẽ đợi cô ở ngoài cổng.

Entr'acte: giai điệu tuyệt đẹp, đầy chất tôn giáo (Andante religioso) của bản Meditation Violon vang lên, miêu tả những diễn biến diễn ra trong tâm hồn Thais. Những âm thanh của buổi dạ hội vẫn vang lên bên ngoài.
 
Cảnh 2: Thais bước ra, quỳ gối trước Athanael, đôi mắt cô đỏ rực như vừa khóc rất nhiều. Thais nhận lỗi trước Athanael và xin ông hãy giúp cô từ bỏ cuộc sống tội lỗi. Athanael mừng vì đã chinh phục được Thais và nói sẽ đưa nàng đến tu viện của Albine, một nữ giáo sĩ đứng đầu một dòng thiên chúa. Athanael bắt Thais phải đốt bỏ tất cả những gì thuộc về cuộc sống quá khứ của nàng. Thais xin Athanael cho nàng giữ một kỉ vật duy nhất: một bức tượng của thần tình yêu: "nhờ nó mà con người mới có lòng vị tha...con đã mắc phải tội lỗi không phải vì nó mà vì đã chống lại nó..." Athanael đồng ý, nhưng khi Thais cho ông biết đó là một quà tặng của Nicias thì Athanael đập vỡ nó và bắt Thais phải đốt cháy gian phòng của mình ngay. Những âm thanh của buổi dạ hội càng vang lên mãnh liệt hơn. Trong một canh bạc, Nicias vừa thắng rất lớn, gấp 30 lần những gì anh ta đã phải trả cho Thais. Nicias quyết định tổ chức một bữa tiệc lớn. (Một màn ballet theo phong cách Grand Opera Pháp). Athanael và Thais xuất hiện. Mọi người cười nhạo Athanael đã đầu hàng trước Thais nhưng sự thật là ngược lại. Trong trang phục kín đáo và giản dị, Thais tuyên bố sẽ đi theo Athanael và rời khỏi Alexandria. Dân chúng rất giận dữ, tìm cách bắt lấy Thais và Athanael. Nicias ném vàng xuống đất làm tất cả mọi người đổ xô xuống để nhặt. Nicias giục hai người hãy chạy trốn thật nhanh rồi tiếp tục tung vàng để đánh lạc hướng dân chúng.

Màn III
Cảnh 1: Sa mạc Sahara. Một buổi trưa nóng bức. Thais và Athanael xuất hiện, Thais mệt mỏi vì đã phải đi quá xa. Athanael bắt nàng phải tiếp tục hành xác để trả giá cho những tội lỗi quá khứ của mình; Thais ngoan ngoãn tuân theo nhưng nhanh chóng ngã gục. Nhìn thấy Thais như vậy, Athanael bỗng chuyển từ cứng rắn sang mềm mỏng và bế Thais đến một ốc đảo. Giờ đây Thais đã suy nghĩ bằng tôn giáo và cảm thấy hạnh phúc khi được hành xác như Athanael đã chỉ bảo. Athanael đem hoa quả và nước uống cho Thais. Những âm thanh của tu viện, nữ giáo sĩ Albine và các bà sơ xuất hiện. Athanael giao phó Thais cho họ. Thais nói lời vĩnh biệt và hẹn sẽ gặp lại Athanael trên thiên đàng. Athanael bỗng buồn vô tận khi nhận thấy sẽ không bao giờ được gặp lại Thais nữa.
 
Cảnh 2: Athanael đã gần 2 tuần không ăn không uống và làm các giáo sĩ Cenobite khác lo lắng. Athanael thú thật với Palemon giờ đây ông bị ám ảnh vì hình ảnh của Thais. Palemon không biết làm gì, chỉ biết nhắc lại lời khuyên xưa kia dành cho Athanael. Athanael nằm mơ, đầu tiên thấy hình ảnh Thais khỏa thân trên sân khấu. Lúc này thay vì một cảm giác ghê sợ là một dục vọng ghê gớm. Trong một giấc mơ thứ hai, Athanael nhìn thấy Thais hấp hối trong tu viện. Athanael choàng tỉnh và chạy đi trong đêm tối.

Cảnh 3: Tu viện của Albine, Thais nằm lịm, thở gấp. Nàng đã hành xác, cầu nguyện và khóc than trong 3 tháng trời. Albine bảo: "Thân thể em nó đã tàn tạ, nhưng những tội lỗi của nó đã được gột rửa". Athanael chạy đến, xanh xao và hốt hoảng. Albine thông báo Thais sắp chết và xin Athanael hãy cầu nguyện cho nàng. Thais nhắc lại với Athanael về chuyến đi của hai người qua sa mạc và cảm ơn Athanael đã cho nàng biết thế nào là tình yêu thiêng liêng. Ngược lại, Athanael lúc này khuyên Thais chỉ nên nghĩ về tình yêu trần thế. Giữa hai người có một sự hoán đổi, và Thais tắt thở sau khi "nhìn thấy thiên đường và Chúa" (Ah, le ciel! Je vois Dieu!) Athanael gục ngã trong thất vọng.
 
Huy Phúc (nhaccodien.info) dịch

View: 3451  -  Nguồn: Metoperafamily.org  -  Cập nhật lần cuối: 09:47 10/03/2011  -  Quay lại
Bài mới cập nhật


© Trang thông tin âm nhạc cổ điển do Bút nhóm nhaccodien.info xây dựng.
® Ghi rõ nguồn "nhaccodien.info" khi phát hành lại thông tin từ website này.                                Thiết kế: Lê Long - Code: Kal Kally