Der Erlkönig (Chúa rừng) , D. 328

 

"Der Erlkönig" (thường được nói gọn là Erlkönig) là một lied của Franz Schubert dựa trên lời thơ ballad của Johann Wolfgang von Goethe. Kể về cái chết của một đứa bé bởi một sức mạnh siêu nhiên, "Vua Erl" (nếu dịch sát nghĩa là "vua của các loài yêu tinh" trong trường hợp này dịch sang tiếng Việt là "Chúa rừng" thì nghe hay và cũng hợp lý). Nguyên tác thơ được Goethe sáng tác như một phần của vở kịch tựa đề là Die Fischerin năm 1782.

Dựa trên nội dung thơ, Schubert đã sáng tạo hình tượng âm nhạc cho ba nhân vật: người cha, đứa con trai và chúa rừng. Qua âm nhạc, đã nổi bật được tình cảm, tính cách của từng nhân vật như âm điệu của đứa con trai thể hiện tình cảm thương xót; của người cha thì âu lo, an ủi; của Chúa rừng thì ngọt ngào, quyến rũ... Phần đệm piano trong "Chúa rừng" tạo thành một cái nền như vó ngựa phi.
 
Bài thơ thể ballad của Goethe
 
Thơ của Goethe bắt đầu bằng việc một người cha mang theo đứa trẻ trở về nhà. Bài thơ ban đầu miêu tả việc đứa bé bị chết bởi một căn bệnh lạ, và nó đã nhìn thấy cái chết qua trí tưởng tượng của mình. Và xuất phát từ đó, bài thơ có khuynh hướng ngày càng đen tối, và kết thúc bằng cái chết của đứa trẻ.

Câu chuyện là có thật khi Goethe đến thăm một người bạn vào lúc đêm tối, trong màn đêm có một bóng đen ôm một vật trong tay phi như bay qua cổng. Ngày hôm sau nhà thơ và người bạn được kể lại rằng họ đã nhìn thấy một người người nông dân mang đứa con bị bệnh đến bác sĩ. Tình tiết này đã là nguồn cảm hứng cho bài thơ.
 
Erlkönig
Johann Wolfgang Goethe

Wer reitet so spät durch Nacht und Wind ?
Es ist der Vater mit seinem Kind;
Er hat den Knaben wohl in dem Arm,
Er faßt ihn sicher, er hält ihn warm.

"Mein Sohn, was birgst du so bang dein Gesicht?"
"Siehst Vater, du den Erlkönig nicht?
Den Erlenkönig mit Kron und Schweif?"
"Mein Sohn, es ist ein Nebelstreif"

"Du liebes Kind, komm, geh mit mir!
Gar schöne Spiele spiel ich mit dir;
Manch bunte Blumen sind an dem Strand,
Meine Mutter hat manch gülden Gewand."

"Mein Vater, mein Vater, und hörest du nicht,
Was Erlenkönig mir leise verspricht?"
"Sei ruhig, bleibe ruhig, mein Kind
In dürren Blättern säuselt der Wind"

"Willst, feiner Knabe, du mit mir gehn?
Meine Töchter sollen dich warten schon;
Meine Töchter führen den nächtlichen Reihn
Und wiegen und tanzen und singen dich ein."

"Mein Vater, mein Vater, und siehst du nicht dort
Erlkönigs Töchter am düstern Ort?"
"Mein Sohn, mein Sohn, ich seh es genau:
Es scheinen die alten Weiden so grau."

"Ich liebe dich, mich reizt deine schöne Gestalt;
Und bist du nicht willig, so brauch ich Gewalt."
"Mein Vater, mein Vater, jetzt faßt er mich an!
Erlkönig hat mir ein Leids getan!"

Dem Vater grauset''s, er reitet geschwind,
Er hält in den Armen das ächzende Kind,
Erreicht den Hof mit Mühe und Not;
In seinen Armen das Kind war tot.
 Chúa rừng
Dịch thơ: Apomethe

Ai cưỡi ngựa muộn màng giữa đêm khuya và gió?
Đó là người cha và đứa con trai
Ông giữ nó trong vòng tay mạnh mẽ
Truyền hơi ấm và ôm sát bên mình

"Con trai ta, ai khiến con phải sợ"
"Cha không thấy sao, chính Chúa rừng
Với vương miện cùng chiếc áo choàng đen"
"Kìa con trai, chỉ là một màn sương"

"Này cậu bé, hãy đến đây với ta
Ta sẽ chơi cùng ngươi một trò vui
Những bông hoa đầy màu sắc trên bãi biển
Mẹ của ngươi sẽ có những bộ váy bằng vàng"

"Cha ơi cha, chẳng lẽ không nghe thấy
Những lời hừa ngọt ngào của Chúa rừng?"
"Yên lặng nào, hãy yên lặng con trai
Chỉ là những lá cây xào xạc trong gió"

"Nào bé ngoan, có đến với ta không?
Các em ta sẽ chăm sóc ngươi cẩn thận
Và mở đầu vũ hội của buổi đêm
Họ sẽ nhảy và hát ru ngươi ngủ

"Cha ơi cha, chẳng lẽ không nhìn thấy
Những em gái Chúa rừng trong bóng đêm"
"Ôi con trai ta, ta đang nhìn rất rõ
Những cây cỏ già xám trong đêm"

"Ta yêu ngươi, và bị quyến rũ bởi sắc đẹp của ngươi
Và nếu ngươi không đồng ý, ta sẽ dùng vũ lực"
"Cha ơi cha,ông ấy đang bắt con
Chúa rừng làm con đau"

Người cha rùng mình và cưỡi ngựa như bay
Trong tay ôm đứa trẻ đang rên rỉ
Về đến nhà với sự khẩn trương và cố gắng
Đứa trẻ đã chết trong tay ông
 
Lied của Schubert
 
Franz Schubert đã soạn lied “Erlkönig” vào năm 1815 cho giọng và piano với nhịp nhanh phổ thơ của Goethe. Schubert đã sửa lại ba lần trước khi xuất bản, bản thứ tư của ông vào năm 1821 được đánh số opus 1. Nó được trình diễn lần đầu tiên vào ngày 1 tháng 12 năm 1820, tại một cuộc họp mặt riêng tư tại Vienna và công bố rộng rãi trước công chúng vào ngày 7 tháng ba năm 1821 tại nhà hát Kärntnertor của Vienna.

Bốn nhân vật: người kể chuyện, người cha, con trai và Chúa rừng - được hát bởi một ca sĩ sử dụng các âm vực khác nhau:
Người kể chuyện được hát bởi âm vực trung và điệu thứ
Người cha được hát bởi âm vực thấp và điệu thứ, trấn tĩnh người con khỏi sự sợ hãi.
Người con được hát bởi âm vực cao, điệu thứ và hoảng sợ
Chúa rừng đuợc hát rất nhẹ, âm vực trung bình và giọng trưởng

Erlkönig bắt đầu với tiếng piano chơi nhanh và đều tượng trưng cho tiếng vó ngựa; nhạc tố này được lặp đi lặp lại xuyên suốt cả bài. Sự rên rỉ của người con càng ngày càng lớn và cao hơn. Khi gần kết thúc bài hát âm nhạc chậm hẳn lại và tiếng piano dừng trước khi chấm dứt "In seinen Armen das Kind war tot." Bài hát kết thúc với hai hợp âm gây xúc động

Tác phẩm này đựơc coi là một sự thử thách lớn đối với người biểu diễn, mặc dù nó rất khó và (vào lúc đấy) mở ra hình thức mới là sử dụng thêm piano để đệm.
 
 Huyền thoại về Erlkönig
 
Huyền thoại về Erlkönig xuất hiện cách đấy không lâu tại Đan Mạch và Goethe lấy đấy làm nền tảng sáng tác bài thơ "Erlkönigs Tochter" (Em gái của chúa rừng), từ Đan Mạch này được dịch sang tiếng Đức bởi Johann Gottfried Herder.

Bản chất của Erlkönig đã là đề tài được tranh cãi. Cái tên này nếu dịch từng chữ sang tiếng Đức nghĩa là "Vua Alder". Người ta cho rằng Erlkönig là từ được dịch sai từ nguyên bản tiếng Đan Mạch ellerkonge hoặc elverkonge có nghĩa là "vua của các loài yêu quái"

Theo truyền thuyết của Đức và Đan Mạch, Erlkönig xuất hiện như là điềm báo của cái chết. Erlkönig sẽ chỉ xuất hiện trước con người với cái chết. Hình dáng và khuôn mặt của ông cũng nói lên cách mà người đó sẽ chết: nét mặt đau đớn nghĩa là cái chết đau đớn và ngược lại.

Một cách lý giải khác là Erlkönig được dựa theo truyền thuyến là bất cứ ai bị chạm bởi vua của các loài yêu tinh thì phải chết.
 
Nguyễn Hoàng Việt (nhaccodien.info) tổng hợp

View: 6178  -  Nguồn: nhaccodien.info  -  Cập nhật lần cuối: 10:40 20/06/2010  -  Quay lại
Bài mới cập nhật


© Trang thông tin âm nhạc cổ điển do Bút nhóm nhaccodien.info xây dựng.
® Ghi rõ nguồn "nhaccodien.info" khi phát hành lại thông tin từ website này.                                Thiết kế: Lê Long - Code: Kal Kally