Vier letzte Lieder (Bốn khúc ca cuối cùng), TrV. 297

 
Vier letzte Lieder (Bốn khúc ca cuối cùng) của Richard Strauss là một bộ bốn lied cho giọng soprano cùng dàn nhạc được soạn vào khoảng giữa các năm 1946 và 1948. Lời ca là bốn bài thơ của Hermann Hesse (3 bài) và Joseph von Eichendorff (1 bài): Frühling (Mùa xuân), September (Tháng chín), Beim Schlafengehen (Lúc đi ngủ), Im Abendrot (Lúc chạng vạng). Bốn bài thơ đề cập tới các đề tài khác nhau khiến Strauss hứng thú vào giai đoạn này và không nhất thiết theo một chương trình hay ý tưởng độc nhất.
 
Với nhiều người các ca khúc này được xem như đỉnh cao trong sự nghiệp của Strauss với tư cách là tác giả thể loại lied. Strauss đã soạn phần lớn các lied thời kỳ đầu của mình với phần đệm piano và cố tránh không soạn ca khúc có dàn nhạc đệm như các ca khúc của Gustav Mahler hồi đầu thế kỉ. Về phong cách âm nhạc, Strauss tiếp tục cách diễn đạt trong các vở opera trước đó của mình, đặc biệt là vở Capricio. Giai điệu lượn sóng dài với hòa âm bán cung tinh tế nâng đỡ sắc thái lời ca. Trong ca khúc cuối Im Abendrot (Lúc chạng vạng) Strauss thậm chí còn trích dẫn âm nhạc từ thơ giao hưởng Tod und Verklärung (Thần chết và lễ biến hình) mà ông đã soạn 60 năm trước.
 
Khoảng một năm sau khi soạn Vier letzte Lieder, R. Strauss qua đời và ông không kịp chứng kiến tác phẩm này được biểu diễn. Nhưng kể từ lần công diễn đầu tiên vào ngày 22 tháng 5 năm 1950 (giọng soprano Kirsten Flagstad và Dàn nhạc Philharmonia Orchestra dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Wilhelm Furtwängler), Vier letzte Lieder đã trở thành một tác phẩm thường xuyên được biểu diễn cho đến tận ngày nay.
 
Frühling
 
In dämmrigen Grüften
träumte ich lang
von deinen Bäumen und blauen Lüften,
von deinem Duft und Vogelsang.
 
Nun liegst du erschlossen
in Gleiß und Zier,
von Licht übergossen
wie ein Wunder vor mir.
 
Du kennest mich wieder,
du lockest mich zart,
es zittert durch all meine Glieder
deine selige Gegenwart!
 
Mùa xuân
 
Dưới mái vòm mờ tối
Ta đã mơ giấc dài
Về cây cối bầu trời,
Về chim ca hương tỏa.
 
Giờ xuân hiển lộ rồi
Trong huy hoàng lấp lánh,
Ửng hồng nhờ ánh sáng
Trước ta tựa kỳ quan.
 
Xuân lại nhận ra ta,
Xuân dịu dàng ra hiệu;
Tứ chi ta run rẩy
Trước dáng xuân rạng ngời!
 
September
 
Der Garten trauert,
kühl sinkt in die Blumen der Regen.
Der Sommer schauert
still seinem Ende entgegen.
 
Golden tropft Blatt um Blatt
nieder vom hohen Akazienbaum.
Sommer lächelt erstaunt und matt
in den sterbenden Gartentraum.
 
Lange noch bei den Rosen
bleibt er stehen, sehnt sich nach Ruh.
Langsam tut er die großen
müdgewordnen Augen zu.
 
Tháng chín
 
Vườn đang khóc than,
Mưa chảy vào trong hoa lạnh lẽo.
Mùa hè run bắn
Khi gặp gỡ kết cục của mình.
 
Lá vàng tiếp lá vàng
Trút xuống từ cây keo sừng sững.
Mùa hè mỉm cười, sửng sốt và yếu đuối
Trong giấc mơ đang chết của vườn.
 
Trong chốc lát, bên những đóa hồng
Vẫn còn đó khát khao an tĩnh.
Chầm chậm khép những con mắt lớn
Những con mắt trĩu nặng quá rồi.
 
Beim Schlafengehen
 
Nun der Tag mich müd gemacht,
soll mein sehnliches Verlangen
freundlich die gestirnte Nacht
wie ein müdes Kind empfangen.
 
Hände, laßt von allem Tun,
Stirn, vergiß du alles Denken,
alle meine Sinne nun
wollen sich in Schlummer senken.
 
Und die Seele unbewacht
will in freien Flügen schweben,
um im Zauberkreis der Nacht
tief und tausendfach zu leben.
 
Lúc đi ngủ
 
Giờ khi ngày đã khiến ta yếu mệt
Thì khao khát mãnh liệt nhất là
Được đêm sao đón nhận ân cần
Như đón một bé em mỏi mệt.
 
Bàn tay ơi hãy thôi cựa quậy,
Mái đầu ơi quên hết mọi nghĩ suy;
Mọi giác quan của ta giờ đây
Sẽ chìm sâu vào trong giấc ngủ.
 
Còn linh hồn ta không ai thấy được
Sẽ bồng bềnh trên đôi cánh tự do
Trong vòng quay mê hoặc của đêm,
Để sống gấp nghìn lần mãnh liệt.
 
Im Abendrot
 
Wir sind durch Not und Freude
Gegangen Hand in Hand,
Vom Wandern ruhen wir beide
Nun überm stillen Land.
 
Rings sich die Täler neigen,
Es dunkelt schon die Luft,
Zwei Lerchen nur noch steigen
Nachträumend in den Duft.
 
Tritt her, und laß sie schwirren
Bald ist es Schlafenszeit,
Daß wir uns nicht verirren
In dieser Einsamkeit.
 
O weiter, stiller Friede!
So tief im Abendrot,
Wie sind wir wandermüde --
Ist das etwa der Tod? –
 
Lúc chạng vạng
 
Ta đã qua niềm vui và khủng hoảng
Tay trong tay ta nếm trải cùng nhau,
Và giờ đây ta dừng bước lang thang
Trên miền đất thanh bình yên tĩnh.
 
Quanh chúng ta nghiêng nghiêng thung lũng,
Không trung đang chuyển tối dần dần,
Và như mơ trong đám sương mù,
Vẫn bay lên một đôi chim chiền chiện.
 
Tới đây nào mặc kệ chúng dập dờn,
Sắp tới giờ chúng ta thiếp ngủ.
Ta đâu muốn lạc mất đường mình
Ở nơi này quạnh hiu thú vị.
 
Ôi bình yên bao la và tĩnh lặng!
Thẳm sâu thay trong chạng vạng sắc hồng,
Ta lang thang mỏi mệt thế này
Có thể nào đây lại là cái chết?
 
Ngọc Anh (nhaccodien.info) dịch thơ


View: 4127  -  Nguồn: nhaccodien.info  -  Cập nhật lần cuối: 10:51 13/09/2015  -  Quay lại
Bài mới cập nhật


© Trang thông tin âm nhạc cổ điển do Bút nhóm nhaccodien.info xây dựng.
® Ghi rõ nguồn "nhaccodien.info" khi phát hành lại thông tin từ website này.                                Thiết kế: Lê Long - Code: Kal Kally